W kalifornijskim miasteczku Boron Rio Tinto od lat eksploatuje złoża, które rzadko trafiają na pierwsze strony prezentacji inwestorskich, ale są kluczowe dla światowego rynku boru. Teraz koncern rozpoczął proces sprzedaży amerykańskich aktywów borowych, odpowiadających za około jedną trzecią globalnej podaży rafinowanych boranów; według Bloomberga i Reutera zainteresowanie zgłosiło już ponad dwanaście podmiotów, a potencjalna cena transakcji sięga 2 mld dol. Dla prezesa Simona Trotta to element szerszego planu pozyskania 5–10 mld dol. z dezinwestycji i poprawy efektywności, dzięki czemu spółka będzie mogła bardziej zdecydowanie skoncentrować się na rudzie żelaza, miedzi, aluminium i licie.
Na sprzedaż idzie cały łańcuch wartości, nie tylko odkrywkowa część kopalni. W pakiecie znajdują się kompleks Boron Mine na pustyni Mojave – nadal największa kopalnia boraksu na świecie – zakłady chemicznej przeróbki rudy, rafineria i terminal eksportowy w porcie Los Angeles oraz operacje wydobywcze nad jeziorem Owens u podnóża Sierra Nevady. Szacunki geologów mówią o zasobach pozwalających utrzymać produkcję co najmniej do początku lat 40., co oznacza, że przyszły właściciel obejmie długoterminową pozycję w surowcu, który Stany Zjednoczone umieściły na liście minerałów krytycznych dla m.in. nawozów, szkła wysokotemperaturowego i wybranych komponentów energetyki odnawialnej. Połączenie skali, gotowej infrastruktury logistycznej i politycznego statusu surowca sprawia, że kolejka chętnych rośnie szybko – a Rio ma szansę spieniężyć dojrzałe, ale mało efektowne aktywo bez naruszania strategicznego rdzenia portfela.
Co dokładnie sprzedajeRio Tinto $RIO?
Według doniesień Bloomberga, Mining.com i innych źródeł, Rio Tinto chce sprzedać cały pakiet swoich operacji sosnowych w Kalifornii. Obejmuje to:
kopalnię odkrywkową i zakład przetwórczy w mieście Boron na pustyni Mojave, największą na świecie kopalnię boraksu
rafinerię i terminal wysyłkowy w porcie Los Angeles
wydobycie w Owens Lake w pobliżu Sierra Nevada.
Operacje te, według danych firmy i analityków, odpowiadają za około 30-33% globalnego popytu na rafinowany bor i borany, co czyni je dosłownie kręgosłupem globalnego rynku tego krytycznego minerału. Źródła cytowane przez Bloomberga twierdzą, że Rio poinstruowało już UBS i JPMorgan, jak zorganizować transakcję, a oficjalny "proces aukcyjny" ma rozpocząć się w pierwszej połowie roku.
Według Bloomberga i Reutersa, wśród poważnych oferentów znajdują się WE Soda, Magris Resources i U.S. Silica Holdings, a wiążące oferty mają zostać złożone do czerwca. Biorąc pod uwagę długą żywotność złoża (rezerwy do wczesnych lat 40.) i strategiczną pozycję w globalnej podaży, szacuje się, że pakiet może osiągnąć wycenę do 2 miliardów dolarów.
Dlaczego bor jest strategiczny i kto go potrzebuje
Bor jest jednym z mniej znanych, ale coraz ważniejszych "krytycznych" minerałów. Jest on wykorzystywany w wielu gałęziach przemysłu:
Specjalistyczne szkło i ceramika (np. szkło żaroodporne, wyświetlacze)
Energia odnawialna - komponenty turbin wiatrowych, technologia solarna
energia jądrowa, izolacja i materiały o wysokiej odporności
nawozy i agrochemikalia
przemysł chemiczny, detergenty i jako dodatek do wierceń w sektorze naftowym i gazowym.
W latach 2023/2024 Amerykańska Służba Geologiczna i Departament Spraw Wewnętrznych Stanów Zjednoczonych uznały bor za minerał krytyczny ze względu na ryzyko związane z podażą, ograniczone substytuty i wysoką koncentrację produkcji poza Stanami Zjednoczonymi. To właśnie sprawia, że kalifornijski projekt Rio Tinto jest strategicznym aktywem: duże "krajowe" złoża w kraju, który chce zmniejszyć swoją zależność od importu kluczowych materiałów dla przemysłu energetycznego i zaawansowanych technologii.
Co sprzedaż może przynieść Rio Tinto
Dla Rio Tinto zbycie aktywów sosnowych jest częścią szerszej strategii "zawężania" portfela. W ubiegłym roku dyrektor generalny Simon Trott przedstawił plan wygenerowania 5-10 mld USD poprzez połączenie sprzedaży aktywów "niezwiązanych z podstawową działalnością" i poprawy produktywności, aby umożliwić firmie skierowanie większej ilości kapitału na jej główne filary (ruda żelaza, miedź, aluminium i nowe metale akumulatorowe).
Oczekiwana cena do 2 mld USD pozwoliłaby Rio:
wzmocnić swój bilans i ewentualnie zmniejszyć zadłużenie netto
uwolnić kapitał na duże projekty rozwojowe w zakresie miedzi, litu lub rudy żelaza
uprościć strukturę operacyjną i zarządzanie, ponieważ operacje związane z borem mają inną logikę niż główne segmenty wydobywcze firmy.
Rynek jak dotąd pozytywnie odebrał te wiadomości. Po informacjach o zainteresowaniu ze strony kilkunastu oferentów i szacunkach wyceny, akcje Rio Tinto $RIO na krótko wzrosły o około 1-1,5% w Nowym Jorku, odzwierciedlając oczekiwania, że firma może sprzedać aktywa po atrakcyjnej cenie w konkurencyjnym procesie.
Wpływ na rynek boru i możliwe scenariusze
Ponieważ kompleks Rio Tinto w Kalifornii pokrywa około jednej trzeciej światowego zapotrzebowania na rafinowany bor, posiadanie tych aktywów zmieni równowagę rynkową. Jeśli aktywa zostaną przejęte przez specjalistyczną firmę chemiczną lub gracza przemysłowego, takiego jak WE Soda lub U.S. Silica, mogą wystąpić następujące zdarzenia:
lepsza integracja pionowa: powiązanie wydobycia boru z produkcją wyrobów finalnych (szkło, chemikalia, nawozy)
zmiany w polityce cenowej i długoterminowych umowach odbioru
większe inwestycje w rozbudowę mocy produkcyjnych lub modernizację procesów przetwórczych, jeśli nowy właściciel widzi możliwość zwiększenia marży.
I odwrotnie, wejście silnego funduszu private equity może oznaczać podejście bardziej zorientowane na finanse - optymalizację kosztów, być może restrukturyzację kontraktów, a następnie sprzedaż po kilku latach z aprecjacją. Jednak w obu przypadkach aktywa są długowieczne (rezerwy do lat 40.), a branża korzysta z długoterminowego trendu elektryfikacji, odnawialnych źródeł energii i popytu na materiały specjalistyczne.
Dla Rio Tinto jest to zatem bardziej kwestia alokacji kapitału niż wyjścia z obiecującego segmentu - firma obstawia, że zarobi 2 miliardy dolarów lepiej na innych projektach niż kontynuując samodzielną obsługę "chemicznie zorientowanego" portfela amerykańskich sosen.